اتم اکسیژن دارای کمبود الکترون است، از این رو بسیار ناپایدار بوده و اتم ها به صورت تکی در طبیعت وجود نخواهند داشت. هرچند با ترکیب دو اتم اکسیژن با یکدیگر و اشتراک الکترون بین آن ها باعث پایدار شدن مولکول O2 خواهد شد. این فرم از اکسیژن در اتمسفر یافت شده و ما آن را تنفس می کنیم.
در صورتی که یک نیروی پر انرژی همچون الکتریسیته یا نور ماوراءبنفش به مولکول O2 تابانده شود، دو اتم اکسیژن موقتا از یکدیگر جدا می شوند. اما از آن جایی که تک اتم های اکسیژن بسیار ناپایدارند، مجددا با یکدیگر جفت شده و مولکول های O2 را تشکیل می دهند. اما درصد کوچکی از آن ها در فرمی سه گانه ازن را می سازند. بدین سان ازن یا O3 مولکولی متشکل از سه اتم اکسیژن است که در مقایسه با دو اتم اکسیژن پایدار، تعداد الکترون های یکسانی را به اشتراک گذاشته اند. این بدان معناست که ازن به دلیل اتم اکسیژن اضافه خود، نسبتا مولکولی ناپایدار است. ناپایداری ازن دلیل اصلی قدرت آن در بدن انسان است. به مراتب قدرتمندتر از مولکول اکسیژن. از این رو وقتی ازن به بدن اعمال می شود، اتفاق چشمگیری رخ می دهد. اعمال ازن نسبت به اکسیژن باعث افزایش تحریک میتوکندری های درون سلول به ده برابر فعالیت خود شده و دستیابی آن ها به اکسیژن بسیار بهتر خواهد بود.

 

پس مشکل کجاست؟ ازن یک آلاینده محیط و سمی است. پس چطور می توان از آن به عنوان یک درمان پزشکی موثر استفاده کرد؟ چطور چیزی که همه افراد آن را به عنوان آلاینده می شناسند برای ما مفید است؟

 

 

ازن اتمسفر به لایه ای در چند صد متری سطح زمین و در قسمت بالای استراتوسفر محدود شده است که با برخورد اشعه های ماوراءبنفش خورشید به اکسیژن سیاره زمین تشکیل می شود. اما با رشد استفاده از موتورهای احتراقی و توسعه کارخانه ها و رهاسازی هیدروکربن ها در اتمسفر، این مولکول ها با اکسیژن و نیتروژن و بخار آب موجود در هوا واکنش نشان داده و ترکیبی از هیدروکربن، نیترات ها، پراکسیدها، سولفور اکسیدها، و ازن را شکل می دهند. این ترکیب با عنوان مه دود شناخته می شود. نکته مهم در اینجا این است که عواقب منفی مه دود برای سلامت انسان تنها مربوط به هیدروکربن، نیترات، پراکسید و سولفور اکسیدهای آن است و نه ازن.
از آن جایی که ازن در کنار هیدروکربن، نیتروژن، و سولفور اکسیدها در مه دود تشکیل می شود، دانشمندان محیط زیست از سطح ازن به عنوان شاخصی برای افزایش هیدروکربن، نیتروژن، و سولفور اکسیدها استفاده می کنند. پس هنگامی که سطح ازن بالا اعلام می شود، هشدارها به دلیل مضر بودن سطح ازون موجود در مه دود نیست. بلکه به دلیل هشدار به بیماران درباره وجود هیدروکربن، نیترات ها، پراکسیدها، و سولفور اکسیدها می باشد. واقعیت این است که سطح ازن در شرایط نامساعد شدید جوی هم زیر محدوده سمی آن است.
درست است که ازن یک ماده بالقوه بسیار سمی در سطوح به اندازه کافی بالاست. اما تفاوت بزرگ بین ازنی که پزشکان از آن استفاده می کنند و ازن آلاینده وجود دارد. ازن پزشکی از اکسیژن خالص و با استفاده از مولدهای خاصی که به صورت ویژه برای کاربرد پزشکی ساخته شده اند تولید می شود. این ازن دارای هیدروکربن، نیترات، پراکسید، سولفوراکسید یا مواد بالقوه سمی نیست.